‌مقدمه: ‌بر اساس دستور رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای مدظله‌العالی مبنی بر تجدید نظر در اساسنامه شورای نمایندگان و دفاتر آنها در‌دانشگاه‌ها (‌موضوع مصوبه شماره .1368‌دش مورخ 69.4.28 شورای عالی انقلاب فرهنگی و اصلاحیه‌های آن) و ایجاد سازمان جدیدی برای تحقق‌اهداف مورد نظر معظم‌له "‌نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها" با این اهداف، وظایف و سازمان تشکیل می‌شود:
  ‌اساسنامه
(مصوب جلسات 322 ، 323 و 324 مورخ 5/11/72 ، 19/11/72 و 3/12/72 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

‌مقدمه:
‌بر اساس دستور رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای مدظله‌العالی مبنی بر تجدید نظر در اساسنامه شورای نمایندگان و دفاتر آنها در‌دانشگاه‌ها (‌موضوع مصوبه شماره .1368‌دش مورخ 69.4.28 شورای عالی انقلاب فرهنگی و اصلاحیه‌های آن) و ایجاد سازمان جدیدی برای تحقق‌اهداف مورد نظر معظم‌له "‌نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها" با این اهداف، وظایف و سازمان تشکیل می‌شود:
‌ماده 1 - نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها که در این اساسنامه اختصاراً "‌نهاد نمایندگی" نامیده می‌شود نهادی است که زیر نظر معظم‌له در‌کلیه دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی به انجام وظایف مصرح در اساسنامه می‌پردازد.
‌ماده 2 - اهداف:
1 - توسعه و تعمیق آگاهیها و علایق اسلامی دانشجویان و دانشگاهیان و تبیین ارزشهای اسلامی.
2 - ایجاد و گسترش فضای معنوی و اسلامی در دانشگاه‌ها و رشد فضایل اخلاقی در دانشگاهیان
3 - رشد بینش سیاسی در محیط دانشگاه
4 - حمایت و هدایت فکری تشکلهای دانشجویی و دانشگاهی
5 - حاکمیت بخشیدن به ارزشهای اسلامی و انقلابی در سطوح اجرایی و علمی
6 - مقابله با ترویج عقاید و افکار انحرافی و هجوم فرهنگی و تقویت روح خودباوری و استقلال فکری
7 - تقویت پیوند حوزه و دانشگاه
‌ماده 3 - وظایف:
1 - تبیین مسایل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی از طریق برگزاری جلسات، سخنرانی و بحث و مناظره، نشر مقالات و جزوات و مانند آن.
2 - انجام دادن مسئولیتهای روحانیت در محیط دانشگاه مانند اقامه جماعت و بر پایی مجالس و محافل مذهبی و اهتمام به تعظیم شعایر اسلامی و‌مراسم دینی
3 - اجرای برنامه‌های آموزشی، پژوهشی و تربیتی در زمینه علوم و معارف اسلامی از قبیل:
‌برگزاری گردهماییها و نشستهای تخصصی، جلسات پاسخ به سئوالات، نشر مقالات و جزوات و فعالیتهای فوق برنامه و مانند آن.
4 - حضور فعال در میان دانشجویان و دانشگاهیان به منظور راهنمایی و ارشاد فکری و اخلاقی و پاسخگویی به مسائل شرعی.
5 - هدایت تشکلها و نهادها و حرکتهای اسلامی دانشجویی و دانشگاهی و تقویت فعالیتها ی اسلامی در دانشگاه.
6 - مطالعه و بررسی وضع دینی و اعتقادی و گرایشهای فرهنگی و سیاسی در محیط دانشگاه و علل ضعفها و نارساییها برای دستیابی به راه حلهای‌مناسب.
7 - بسط فرهنگ امر به معروف و نهی از منکر و اقامه نماز در دانشگاه‌ها.
8 - همکاری با نهادها و مراکز حوزه‌ای و دانشگاهی و پشتیبانی از آنها برای تقویت پیوند حوزه و دانشگاه.
9 - گزینش علمی و عمومی استادان دروس معارف اسلامی و نظارت بر کیفیت ارائه آن دروس و ارزیابی عملکرد آنان.
10 - تأیید رییس پیشنهادی گروه معارف اسلامی قبل از معرفی به رییس دانشگاه.
11 - نظارت بر رعایت موازین اسلامی و ارزشهای انقلاب در امور اداره دانشگاه‌ها، تشکلها و فعالیتهای فرهنگی و سیاسی - اجتماعی مراکز هنری و‌ورزشی و خوابگاه‌های دانشگاهی و نیز نشریات داخلی دانشگاه
12 - بررسی مقررات، آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های راجع به امور فرهنگی در مراکز آموزش عالی و مؤسسات وابسته از نظر انطباق با معیارها وارزشهای‌اسلامی و انقلاب اسلامی.
13 - حمایت از نیروهای متخصص و متعهد در دانشگاه.
14 - اعلام نظر کتبی درباره خلافهای بین متون جزوات درسی و مباحث راجع به مبانی ارزشها و دیدگاه‌های دینی و اسلامی از طرف دفتر مرکزی نهاد،‌به مسئولان ذیربط برای اصلاح.
‌تبصره 1 - در مواردی که اجرای بندهای این ماده نیاز به حضور مسئول نهاد در یکی از شوراها، هیأتها یا کمیته‌های وزارتخانه، دانشگاه یا دانشکده‌داشته باشد از وی برای شرکت در جلسه دعوت خواهد شد.
‌تبصره 2 - به منظور اجرای وظایف ناشی از این ماده، صورت جلسات شوراها و هیأتها و کمیته‌های تبصره 1 به اطلاع مسئول نهاد می‌رسد.
‌تبصره 3 - مسئول نهاد در هر دانشگاه نظرها و تذکرات خود را در هر یک از موارد برای بررسی و اقدام لازم کتباً به رییس یا مسئولان دانشگاه یا مرکز‌آموزش عالی اعلام می‌دارد، در صورت عدم موافقت یا عدم اعتنا، موضوع به شورای نمایندگان احاله می‌شود تا با حضور طرفین بررسی و تصمیم‌نهایی اتخاذ شود.
15 - عضویت نماینده‌ای از نهاد در شورای عالی برنامه‌ریزی و نماینده‌ای در هیأت نظارت و بازرسی شورای عالی انقلاب فرهنگی، این دو نماینده به‌پیشنهاد رییس نهاد و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی انتخاب خواهند شد.
‌ماده 4 - ارکان نهاد نمایندگی عبارت‌اند از:
1ـ شورای نمایندگان مقام معظم رهبری (هیئت امنا)
2 - ریاست نهاد
3 - دفاتر نمایندگان در دانشگاه‌ها ‌
ماده 5 - شورای نمایندگان مقام معظم رهبری عالیترین مرجع سیاستگذاری نهاد است و اعضای آن را رهبر معظم انقلاب اسلامی منصوب می‌کنند.
‌ماده 6 - رییس نهاد برترین مسئول اجرایی نهاد است و با پیشنهاد شورای نمایندگان توسط مقام معظم رهبری برای مدت 3 سال تعیین می‌شود.
‌ماده 7 - مسئول دفتر نمایندگی در دانشگاه مسئولیت اداره دفتر و اجرای وظایف نهاد در حیطه دانشگاه را بر عهده دارد و زیر نظر رییس نهاد و در‌چهارچوب برنامه‌ها و آیین‌نامه‌های ابلاغ شده از سوی وی فعالیت می‌کند.
‌ماده 8 - نصب و عزل مسئولان دفاتر نمایندگی در دانشگاه‌ها پس از مشورت با رییس دانشگاه به پیشنهاد رییس نهاد و تصویب شورای نمایندگان و‌حکم رییس شورا صورت می‌گیرد.
‌ماده 9 - وظایف شورای نمایندگان:
1 - تصویب سیاستها و خط مشی‌ها، نمودار تشکیلاتی و شرح وظایف قسمتها
2 - پیشنهاد رییس نهاد به مقام معظم رهبری
3 - تصویب برنامه و تهیه و تنظیم بودجه و ترازنامه سالانه و ارائه آن برای تصویب
به مراجع ذیصلاحیت
4 - نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورای نمایندگان و عملکرد نهاد
5 - نصب و عزل مسئولان دفاتر نمایندگان در دانشگاه با امضای رییس شورای نمایندگان
پس از پیشنهاد رییس نهاد و مشورت با رییس دانشگاه.
6 - تصویب تشکیلات دفاتر نمایندگی و محدوده وظایف شعب وابسته در چهارچوب اساسنامه.
‌ماده 10 - وظایف و اختیارات رییس نهاد:
1 - اداره کلیه امور نهاد در چهارچوب اساسنامه و مقررات
2 - اجرای مصوبات شورای نمایندگان
3 - نظارت بر حسن اجرای وظایف دفاتر و واحدها و فعالیتهای جاری نهاد در دانشگاه‌ها و پیگیری اشکالات و تخلفات احتمالی
4 - پیشنهاد برنامه محتوایی و طرحهای اجرایی برای تصویب در شورای نمایندگان
5 - تهیه و ابلاغ آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌ها به دفاتر نمایندگی در دانشگاه‌ها برای انجام وظایف محول
6 - پیشنهاد نصب و عزل مسئولان دفاتر در دانشگاه‌ها پس از مشورت با رییس دانشگاه در هر مورد به شورای نمایندگان برای صدور حکم
7 - تهیه سیاستها، خط مشی‌ها، نمودار تشکیلاتی و شرح وظایف قسمتها و ارائه به شورای نمایندگان برای تصویب
8 - تهیه و تدوین برنامه، بودجه و ترازنامه سالانه و ارائه به شورا
9 - نصب و عزل معاونان و مسئولان داخلی نهاد
10 - تشکیل شورایی از صاحب‌نظران حوزه و دانشگاه به منظور بررسی طرحها و برنامه‌های محتوایی نهاد
11 - جذب و تربیت فضلای روحانی برای تصدی مسئولیتها در نهاد نمایندگی
‌تبصره - با تصویب شورای نمایندگان، رییس نهاد می‌تواند برخی از وظایف دفاتر نمایندگی را به طور متمرکز اجرا کند.
‌ماده 11 - هیأت رییسه دانشگاه با حضور مسئول دفتر نمایندگی نسبت به هر گونه پشتیبانی و تأمین نیازهای دفتر اعم از نیروی انسانی و فضا و‌تجهیزات در چهارچوب امکانات دانشگاه، تصمیم‌گیری و اقدام می‌کند.
‌ماده 12 - بودجه نهاد همه ساله در ردیف مستقل در بودجه کل کشور پیش‌بینی می‌شود و دفتر نمایندگی می‌تواند علاوه بر اعتباراتی که از نهاد‌نمایندگی دریافت می‌کند، از بودجه‌ای که در ردیف راجع به مسائل فرهنگی، همه ساله در بودجه دانشگاه منظور می‌شود استفاده کند.

‌تبصره - اجرای این اساسنامه برای دانشگاه‌های غیر دولتی موکول به تهیه متمم جداگانه‌ای برای این قبیل مؤسسات و تصویب در شورای عالی انقلاب‌فرهنگی خواهد بود.

ماده13 : اين اساسنامه در 13 ماده و 5 تبصره در تاريخ 3/12/1372 به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي رسيده است كه بند 15 مادة 3 آن در جلسة 374 مورخ 25/2/1375 تكميل شد.

الحاق یک ماده به اساسنامه نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها
‌(‌مصوبه چهار صد و پانزدهمین جلسه مورخ 76.12.12 شورای عالی انقلاب فرهنگی)
‌پیشنهاد نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها (‌نامه شماره 1.01.2357 مورخ 76.8.26) درباره الحاق یک ماده به اساسنامه این نهاد(‌موضوع مصوبه شماره 860 / د ش مورخ 75.3.12 شورای عالی) مطرح شد و به این شرح به تصویب رسید.
((‌هزینه اعتبارات نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها تابع قانون نحوه انجام امورمالی و معاملاتی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی ‌تحقیقاتی مصوب جلسه مورخ 69.10.18 مجلس شورای اسلامی می‌باشد.))
شمول اساسنامه نهاد به دانشگاه آزاد اسلامي
(مصوب جلسه 347 مورخ 16/12/1373 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

متمم اساسنامه نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها « موضوع مصوبة 979/م د ش مورخ 11/12/72 شوراي عالي» براي دانشگاه آزاد اسلامي بدين شرح به تصويب رسيد:
ماده 1: مواد اساسنامه نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها در دانشگاه آزاد اسلامي نيز لازم‌الاجراست.
ماده 2: هر واحد دانشگاه آزاد اسلامي از حيث حضور نماينده نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري همانند هر يك از دانشگاه هاي دولتي تلقي مي شود.
ماده 3: با توجه به وضع متمركز دانشگاه آزاد اسلامي ، شوراي نمايندگان يكي از اعضاي خود را به عنوان نماينده در دانشگاه آزاد اسلامي تعيين مي كند كه كليه دفاتر نمايندگان تعيين شده در دانشگاه آزاد اسلامي تحت نظر او خواهند بود.
ماده 4: مواردي كه در اساسنامه مشخص نشده است مي تواند با توافق رييس دانشگاه آزاد اسلامي و نهاد مقام معظم رهبري در دانشگاه آزاد اسلامي تصميم گيري و اجرا شود.

شمول اساسنامه نهاد به دانشگاهها و مراکز آموزش عالي غير دولتي و غير انتفاعي
(مصوب جلسه 630 مورخ 12/6/1387 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

شوراي عالي انقلاب فرهنگي در جلسه 630 مورخ 12/6/1387، براساس مصوبه مورخ 30/11/1386 شوراي اسلامي شدن دانشگاهها و مراكز آموزشي، مصوبه « شمول اساسنامه نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها (مصوب 3/12/1372 شوراي‌عالي) به دانشگاهها و مراكز آموزش عالي غيردولتي و غيرانتفاعي» را به شرح ذيل تصويب نمود:
ماده واحده: مواد اساسنامه نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها مصوب 3/12/1372 شوراي عالي انقلاب فرهنگي با اصلاحات بعدي آن در دانشگاهها و مراكز آموزش عالي غيردولتي و غيرانتفاعي نيز لازم‌الاجرا است.
تبصره 1: هر يك از دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي غير دولتي و غير انتفاعي از حيث حضور نماينده نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري همانند هر يك از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي محسوب مي شود.
تبصره 2: دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي غير دولتي و غير انتفاعي براي اجراي اين مصوبه، رديف بودجه مشخص و جداگانه اي خواهند داشت.




استفساريه رياست نهاد از مقام معظم رهبري پيرامون فعاليت هاي فرهنگي دانشگاه ها

باسمه تعالي
محضر مبارك رهبر معظم انقلاب اسلامي
حضرت آيت ا... خامنه اي (مدظله العالي)
سلام عليكم
احتراماً به استحضار مي رساند كه چون حضور فعال و موثر نهاد نمايندگي در عرصه فعاليت‌هاي فرهنگي دانشگاه‌ها اعم از دولتي و غيردولتي منوط به تعيين مسؤول رسمي امور فرهنگي در دانشگاه‌ها كه داراي جنبه ديني است مي‌باشد ، مستدعي است دستور فرماييد نظر مبارك حضرتعالي در اين خصوص به اين نهاد و ساير مراجع مربوطه ابلاغ گردد.
رييس نهاد

پاسخ مقام معظم رهبري به نامه رياست نهاد

باسمه تعالي
با سلام
نامه شماره 681/01/ن/د مورخ 12/4/73 رياست نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه‌ها در خصوص مجوز حضور فعال و موثر در عرصه فعاليت‌هاي فرهنگي در دانشگاه‌ها كه داراي جنبه ديني مي‌باشد ، به استحضار مقام معظم رهبري رسيد فرمودند: (بسمه تعالي) بديهي است كه كليه فعاليت‌هاي فرهنگي اي كه جنبه ديني دارد در دانشگاه‌ها ، وظيفه نهاد نمايندگي رهبري است و هدف از تشكيل نهاد مزبور هم همين است و اگر رؤساي محترم دانشگاه‌ها بخش يا معاونتي براي امور فرهنگي دارند شامل اينگونه فعاليت‌ها نمي‌شود. البته فعاليت انجمن ها و مجامع اسلامي دانشجويي منافات با مسؤوليت نهاد مزبور ندارد.
دفتر مقام معظم رهبري - محمدي گلپايگاني


آيين نامه اجرايي دستورالعمل مقام معظم رهبري مورخ 18/4/1374درباره فعاليت هاي فرهنگي كه جنبه ديني دارند

ماده 1: مسؤوليت كليه امور مربوط به فعاليت‌هاي فرهنگي:ديني كه به لحاظ موضوع و ماهيت، ديني و مذهبي هستند و مستقيماً در جهت تبيين و ترويج معارف و ارزش‌هاي اسلامي مي‌باشند، اعم از برنامه‌ريزي و اجراي آنها به عهدة نهاد مي‌باشد.
اين فعاليت‌ها عبارتند از:
- اقامه نماز جماعت و امور مساجد و نمازخانه‌ها.
- دعوت از روحانيون و مبلّغين.
- برگزاري مراسم و مناسبت‌ها و سخنراني‌هاي مذهبي.
- برگزاري برنامه‌هاي قرآني (حفظ، قرائت و مفاهيم).
- امور مربوط به هيأت و محافل و مجالس مذهبي.
- امور مربوط به تبيين احكام شرعي.
- برگزاري مسابقات ديني و اسلامي.
- برگزاري برنامه‌ها، سمينارها و محافل بحث و بررسي مسايل ديني و اسلامي.
- برگزاري آموزش فوق برنامه‌، متون ديني و معارف اسلامي و علوم حوزه‌اي.
- امور مربوط به تدوين و انتشار نشريات و جزوات ديني.
- امور مربوط به كتابخانه‌ها و نوارخانه‌هاي خاص مذهبي.
- برگزاري اردوهاي تربيتي، ديني و سفرهاي زيارتي.
- امور مربوط به امر به معروف و نهي از منكر در چارچوب ضوابط و مقررات.
- برگزاري برنامه‌هاي ادبي و هنري ويژه موضوعات مذهبي.
- انجام مشاوره‌هاي ديني، معنوي و اخلاقي.
* تبصره: اجراي برنامه‌هاي فوق با هماهنگي في‌مابين نهاد و مديريت دانشگاه خواهد بود.
ماده 2: مسؤوليت بخش ديني فعاليت‌هاي فرهنگي عام به عهدة نهاد بوده و اجراي آنها نيز با هماهنگي في‌مابين نهاد و مديريت صورت مي‌گيرد.
ماده 3: كلية تشكلهاي دانشگاهي، متناسب با شرح وظايفشان مجاز به برنامه‌ريزي و اجراي فعاليت‌هاي خود مي‌باشند.
ماده 4: نهاد نمايندگي مي‌تواند اجراي برخي از فعاليت‌هاي فرهنگي و ديني را به مديريت‌هاي دانشگاه واگذار نمايد.
ماده 5: امكانات و تسهيلات لازم براي انجام وظايف مستمر نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري از قبيل فضاي كار، لوازم اداري، سرويس نقليه بر اساس آيين‌نامه‌هاي دانشگاه تأمين مي‌شود.
ماده 6: بر اساس هماهنگي‌هاي صورت گرفته با مديريت، اجراي برنامه‌هاي فرهنگي ديني نهاد اعم از آن كه خود نهاد مجري باشد و يا اجراي آنها را به مديريت، تشكلها و نهادها واگذار نمايد، با استفاده از امكانات ، اعتبارات تسهيلات موجود دانشگاه صورت مي‌گيرد و امكانات و تسهيلات غير موجود نيز در حد امكان از سوي دانشگاه تهيه مي‌گردد.
ماده 7: جهت هماهنگي اجرايي كليه فعاليت‌هاي فرهنگي در دانشگاه شورايي با رياست رييس دانشگاه و مركب از مسؤول نهاد، معاون فرهنگي نهاد، معاون دانشجويي دانشگاه و بر حسب مورد نمايندگان تشكلها و نهادهاي انقلابي و مسؤولين دانشگاه تشكيل مي‌شود.
* تبصره: تشكلها و نهادهاي مدعو با توافق رييس دانشگاه و مسؤول نهاد تعيين مي‌شوند.

ساختار سازماني نهاد

نهاد متشكل از 3 مجموعه به شرح ذيل مي باشد:
1. دفاتر نهاد در دانشگاهها
2. معاونتهاي ستاد
3. مراكز وابسته يا تابعه نهاد

دفاتر نهاد در دانشگاهها
نهاد در دانشگاههاي سطح كشور اعم از دانشگاههاي تابعه:
1. وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري
2. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
3. دانشگاه آزاد اسلامي
4. دانشگاه پيام نور
5. دانشگاه جامع علمي كاربردي
داراي دفاتر نمايندگي مي باشد.

معاونتهاي ستاد

نهاد داراي 4 معاونت به شرح ذيل مي باشد:
1) معاونت فرهنگي سياسي
2) معاونت دفاتر، اساتيد و مبلغان
3) معاونت مطالعات راهبردي
4) معاونت طرح و برنامه و پشتيباني

مأموريتهاي معاونت فرهنگی سیاسی

1- ارتقاء سطح آگاهیهای دینی و تعمیق اندیشه های دینی، چهره سازی و توانمندسازی نیروهای ارزشی دانشگاهها و مراکز آموزش عالی
2- تدوین طرحها و برنامه ریزی متناسب با وضعیت فرهنگی دانشگاهها
3- تقویت ایمان و غیرت دینی با رشد اخلاق اسلامی و تذهیب نفس و ایجاد فضای سالم اعتقادی، اخلاقی و ارائه الگوهای عملی
4- تلاش برای ایجاد فضای ارائه نظرات و دیدگاههای اساتید و صاحبنظران
5- زمینه سازی جهت فعالتر شدن ظرفیتهای علمی، فرهنگی و کارشناسی استادان در سطح دانشگاههای کشور
6- رشد بینش سیاسی در محیط دانشگاهها
7- حمایت و هدایت فکری دانشگاهیان و مجموعه های دانشگاهی
8- مقابله با ترویج افکار و عقاید انحرافی و هجوم فرهنگی و تقویت روح خودباوری و استقلال فکری
9- برنامه‌ريزي جهت تحقق دانشگاه اسلامي، همدلي و وحدت حوزه و دانشگاه.
مأموريتهاي معاونت امور دفاتر، اساتید و مبلغان

1- شناسایی، جذب و آموزش روحانیون فاضل جهت خدمت در دفاتر نهاد در دانشگاهها
2-گزینش و جذب متقاضیان تدریس علوم و معارف اسلامی
3-ساماندهی و آموزش مدیران گروههای معارف اسلامی
4-تبلیغ و ترویج معارف دینی و ارزشهای اسلامی برپایه قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام در میان دانشگاهیان
4-ایجاد زمینه ارتباط مستمر و پاسخگویی چهره به چهره به مشکلات و شبهات دانشگاهیان
5-شناسایی، جذب و تربیت دانشجویان و اساتید مذهبی و فعال در راستای دفاع عالمانه و دلسوزانه از دین

مأموريتهاي معاونت مطالعات راهبردی

1- تدوين برنامه هاي راهبردي نهاد شامل اهداف بلند مدت، كوتاه مدت و راهبردها.
2- تامين محتواي فرهنگي و سياسي و نيز پاسخ هاي مقتضي براي مجموعه موضوعات اولويت دار مورد نياز فكري، فرهنگي و سياسي.
3- رصد جريان هاي فكري،‌فرهنگي- سياسي و ارائه راهكارهاي علمي و عملي مرتبط به ادارات، مديريت ها و معاونت هاي گوناگون.
4- تدوين چشم انداز گروهي براي آينده و دستيابي به وفاق عمومي.

مأموريتهاي معاونت طرح و برنامه وپشتيباني
1- برنامه‎ریزی سالانة سازمان
2- ارزیابی فعالیتهای سازمان، بهبود فرایندها و عملکرد سازمانی
3- مدیریت منابع انسانی
4- مدیریت امور مالی، بودجه و اعتبارات سازمان
5- اصلاح و به روزآوری ساختار سازمانی
6- نظارت بر حسن اجرای قوانین و مقررات اداری و استخدامی سازمان
7- پی‎گیری امور حقوقی سازمان
مراكز وابسته به نهاد يا تابعه نهاد

مراكز ذيل به عنوان مراكز تابعه نهاد، مشغول فعاليت مي باشند:
1) دانشگاه معارف اسلامي
2) پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي
3) مركز هم انديشي استادان و نخبگان دانشگاهي
4) ستاد عمره و عتبات دانشگاهيان
5) حوزه علوم اسلامي دانشگاهيان
6) دبيرخانه شوراي اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي
7) مركز گسترش فرهنگ قرآن كريم در دانشگاهها
8) باشگاه پژوهشگران دانشجو
9) بنياد تبيين انديشه‌هاي امام خميني (ره)
10) دفتر نشر معارف

دانشگاه معارف اسلامي

دانشگاه معارف اسلامي در سال 1385 به منظور تربيت نيروي انساني مفيد و كارآمد براي تدريس دروس معارف اسلامي در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي و در راستاي عينيت بخشيدن به وحدت حوزه و دانشگاه و با هدف:
1- تربيت و تأمين كادر هيأت علمي گروه‌هاي آموزشي معارف اسلامي در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالي
2- دانش‌افزايي و تقويت بنيه علمي مدرسان معارف اسلامي
3- تقويت مهارت‌هاي تدريس و تحقيق در مدرسان معارف اسلامي
4- ارائه روش‌هاي نوين و مؤثر در ارائه دروس معارف اسلامي
5- شناسايي روش‌ها و فنون برقرار رابطه عاطفي و سازنده با محيط دانشجويي و تقويت مدرسان معارف اسلامي
تأسيس و در مقاطع كارشناسي ارشد و دكترا در 5 رشته ذيل اقدام به پذيرش دانشجو نموده است:
1) اخلاق
2) انقلاب اسلامي
3) ‌تاريخ اسلام
4) قرآن و متون
5) مباني نظري اسلام
مركز تدوين و برنامه‌ريزي درسي يكي از مراكز تابعه اين دانشگاه مي‌باشد كه وظيفه تدوين، چاپ و نشر كتابهاي درسي و كمك درسي در زمينه معارف اسلامي را بر عهده دارد.

پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي

پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامي در سال 1388 با مأموريت‌هاي ذيل تأسیس گرديد:
- تحقيق، تأليف، ترجمه و نشر آثار و متون در راستاي نشر معرفت ديني در دانشگاهها؛
- شناسايي، جذب و حمايت از محققان، مترجمان و مؤلفان حوزوی و دانشگاهی و سازماندهي آنان ؛ در راستای نشر فرهنگ و معارف اسلامی با اولويت نيروهاي فعال در نهاد؛
- ايجاد ارتباط با شخصيتها، مراكز علمي، فرهنگي و پژوهشي داخل كشور و انجام مبادلات علمي، پژوهشي در سطح دانشگاهها؛
- حمايت و پشتيباني مادي و معنوي از محققان و پژوهشگران حوزه و دانشگاه در عرصه‌هاي مختلف با اولويت نيروها و رسالت‌هاي نهاد؛
- شناسايي و پرورش استعدادهاي بالقوه در عرصه معارف ديني؛
- اطلاع‌رساني و ارائه خدمات علمي در حوزه معارف ديني.
پژوهشكده‌هاي تابعه اين پژوهشگاه عبارتند از:
1- پژوهشكده مطالعات علم و دین
2- پژوهشكده مطالعات فرهنگ و علوم اجتماعي
3- پژوهشكده مطالعات معارف اسلامی

مركز هم انديشي استادان و نخبگان دانشگاهي

تأسيس دفاتر هم انديشي استادان و نخبگان دانشگاهي در جلسه شماره 691 مورخ 14/4/90 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد و با هدف ايجاد بستري به منظور ارتباط دو سويه در جهت شناسايي نيازهاي دانشگاهي و پاسخگويي به آنها، حمايت از توسعه كرسيهاي نظريه پردازي، آزاد انديشي و توليد علم در دانشگاهها راه اندازي شده است.
در جلسات هم‌انديشي، صاحب نظران، استادان و نخبگان دانشگاهي پيرامون موضوعات مشخص به بحث و تبادل نظر پرداخته و نتايج مباحث و راهكارهاي ارائه شده مورد جمع‌بندي و بهره برداري قرار مي گيرد.
اعضاي شوراي هم انديشي استادان در دانشگاهها به شرح ذيل است:
الف) مسوول نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه
ب) رئيس دانشگاه
ج) دبير شوراي هم انديشي دانشگاه كه از اعضاء هيأت علمي همان دانشگاه و توسط شورا انتخاب مي شود
د) معاونين پژوهشي و فرهنگي دانشگاه
ه) دو نفر از اعضاي هيأت علمي فعال در عرصه هم انديشي
و) نمايندگان منتخب اعضاي هيأت علمي دانشكده ها و واحدهاي تحت پوشش


ستاد عمره و عتبات دانشگاهيان

با توجه به اثرگذاري و ماندگاري تأثيرات برنامه هاي معنوي در زندگي به ويژه سفرهاي عمره و عتبات، نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري به منظور برنامه ريزي، حسن اجرا و نظارت مستقيم بر اعزامهاي عمره و عتبات دانشگاهيان، ستادي را به نام «ستاد عمره و عتبات دانشگاهيان» تشكيل داده است.
همه ساله دهها هزار نفر از دانشجويان و اساتيد در كاروانهاي ويژه جهت زيارت اماكن مقدسه اعزام مي گردند. در اين سفرها برنامه هاي ويژه فرهنگي و معرفت افزايي از قبيل برگزاری کلاس‌های آموزشی و توجیهی، مسابقات فرهنگي و قرآنی، مقاله‌نویسی، کتاب‌خوانی، سفرنامه‌نویسی، جلسات مدینه‌شناسی و برگزاری زیارت دوره ویژه دانشگاهیان در شهرهای مدینه منوره و مکه مکرمه جهت دانشگاهيان برگزار مي شود.

حوزه علوم اسلامي دانشگاهيان
نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاه ها به عنوان مرجع رسمي تربيت ديني دانشگاهيان، در پاسخ به نيازهاي معرفتي وتربيتي، حوزه علوم اسلامي دانشگاهيان را در سال 1377 بنيان نهاد تا علاقمندان دانشگاهي بتوانند نيازهاي خود را در حوزه هاي معرفت شناسي ، هستي شناسي و انسان شناسي با رويکرد ديني مبتني بر قرآن و معارف مکتب اهل البيت عليهم السلام برآورده سازند .
در حوزه علوم اسلامي دانشگاهيان ، علاوه بر ارائه دروس اخلاق توسط استادان متخلق، دين پژوهان گرامي در 6 ترم تحصيلي، در مجموع 66 واحد درسي را با عناويني چون کلام اسلامي و اعتقادات با رويکرد جديد کلامي، فقه و احکام اسلامي، معارف قرآن، جريان شناسي فکري، فرهنگي، سياسي، تاريخ اسلام و سيره معصومين عليهم السلام، آشنايي با فلسفه اسلامي، عرفان اسلامي و مکاتب غرب مي گذرانند و در کنار آن با دروس پايه به منظور ورود به معارف مکتب اهل البيت عليهم السلام از جمله صرف، نحو، منطق و اصول فقه آشنا مي شوند .
اصول فعاليت حوزه
1. جذب نخبگان: انتخاب دانشجويان با استعداد از نظر اخلاقي و علمي، اصلي ترين ملاک پذيرش دين پژوهان در اين مركز است. تلاش بر اين است كه فضاي معنوي و ديني، توأم با نشاط علمي باشد.
2. آموزش دين بر اساس تعاليم مکتب اهل بيت عليم السلام در حد کارشناسي و آشنايي عميق؛ كه دين پژوهان اين مرکز بتوانند در برابر شبهات و فتنه‌ها مصون بمانند.
3. تقويت ايمان و غيرت ديني: رشد اخلاق اسلامي و تهذيب نفس از راههايي مانند ايجاد فضاي سالم اعتقــادي، اخـــلاقي، ارائــه آمـوزه‌هـا و الگـوهاي علمي.
4. اصلاح و ارتقاء مستمرّ و توسعه برنامه‌ها و محتواي آموزشي‌، پژوهش محـور كــردن آمـوزش‌ها، كارآمد كردن برنامه‌ها و دروس، تأسيس دوره هاي آموزشي جديد در راستاي اهداف و بر اساس نياز سنجي از جامعه.
5. تقدم كيفيّت بركـمـيّت بـرون داد‌ها: تـنظـيم و تقويت مستمر ارتباط با ساير مراكز علمي، به ويژه مراكز هم سو.
حوزه در استانهاي كشور داراي مركز مي باشد.

دبيرخانه شوراي اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي
پيرو تأكيدات مقام معظم رهبري و بر اساس مصوبه جلسه 402 مورخ 14/5/76 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، به منظور تدوين سياستهاي لازم براي اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي با عنايت به ديدگاه‌هاي مقام معظم رهبري شورای اسلامی شدن دانشگاهها و مراکز آموزشی به عنوان یکی از شوراهای اقماری شورای عالی انقلاب فرهنگی تشكيل گرديد. مسئولیت دبیرخانه اين شورا بر عهده نهاد نمايندگي مقام معظم رهبري در دانشگاهها می باشد.
هدف از تشكيل شورای اسلامی شدن دانشگاهها و مراکز آموزشی، جامة عمل پوشانيدن به موارد ذيل مي باشد:
1- تدوين و پيشنهاد سياستهاي مرتبط با اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي به شوراي عالي انقلاب فرهنگي.
2- تدوين راهبردهاي مناسب براي اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي بر مبناي يافته‌هاي موجود و پژوهشهاي نوين.
3- ارائه طرح‌ها و پيشنهادهاي اساسي مؤثر در اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي و پژوهشي به شوراي عالي انقلاب فرهنگي.
4- نظارت بر اجراي صحيح مصوبات مربوط به اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي.
5- ارائه گزارش پيشرفت روند اسلامي شدن دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي حداقل هر شش ماه يك بار به شوراي عالي انقلاب فرهنگي.
دبيرخانه شورا عمدتاً در حوزه‌هاي سياست پژوهي، سياست‌سازي، سياستگذاري و فرهنگ‌سازي فعاليت‌ مي نمايد.

مركز گسترش فرهنگ قرآن كريم در دانشگاهها
اين مركز در سال 91 و با عنايت به لزوم ايجاد ساختاري مستقل و ممحّض جهت پرداختن به برنامه‌ريزي و اجراي فعاليت‌هاي فاخر قرآني در محيط دانشگاهها و در راستاي تحقق منويات و مطالبات مقام معظم رهبري از دانشگاهها در خصوص ابعاد مختلف قرآن كريم و با اهداف ذيل تأسيس ‌گرديد:
1- سياستگذاري، برنامه‌ريزي، هدايت، سازماندهي، پشتيباني و نظارت بر فعاليت‌هاي قرآني دانشگاهها توسط نهاد به عنوان مسئول فعاليت‌هاي ديني دانشگاهها
2- تقويت جايگاه نهاد به عنوان دبيرخانه شوراي هماهنگي فعاليتهاي قرآن و عترت دانشگاهها براساس مصوبه جلسه 575 (مورخ 6/10/84) شوراي عالي انقلاب فرهنگي.
3- گسترش زمينه مشاركت و مباشرت دانشجويان و دانشگاهيان در توسعه و ترويج فعاليت‌هاي قرآني در دانشگاهها.
4- شناسايي، جذب و هدايت استعدادهاي قرآني و حمايت از نخبگان قرآني دانشگاهي.
5- برنامه‌ريزي، ساماندهي، تأمين و تهيه اقلام قرآني موردنياز دانشگاههاي كشور.
6- تقسيم هدفمند و متوازن بودجه، امكانات و برنامه‌هاي قرآني بين دانشگاههاي كشور.
7- برنامه‌ريزي جهت فعاليت‌هاي قرآني كانون‌هاي وابسته به نهاد.
8- پيگيري مطالبات قرآني مقام معظم رهبري از دانشگاهيان.
9- پاسخگويي به شبهات و پرسشهاي قرآني دانشگاهيان و فرهيختگان علمي كشور.
10- برنامه ريزي وي‍ژه جهت ارتقاي فرهنگ قرآني در ميان اساتيد

باشگاه پژوهشگران دانشجو
باشگاه پژوهشگران دانشجو در سال 86 به منظور نيل به اهداف ذيل تاسيس گرديد.
1- شناسايي دانشجويان پژوهشگر جهت تأسيس بانك اطلاعات پژوهشگران دانشجو
2- سازماندهي پژوهشگران دانشجو در قالب گروههاي تخصصي
3- حمايت و هدايت دانشجويان پژوهشگر
4- ارائه خدمات فرهنگي متناسب به نخبگان دانشجو در راستاي اهداف و ارزش هاي انقلاب اسلامي
5- برنامه‌ريزي، رصد، آسيب‌شناسي و گزارش مسائل و تحولات حوزه نخبگان دانشجو در كشور

بنياد تبيين انديشه‌هاي امام خميني (ره)
اين بنياد در سال 1389 و با اهداف ذيل تأسيس شده است:
1. شناساندن ابعاد مختلف شخصيتي ،علمي ،سياسي ،فرهنگي ،اخلاقي و... حضرت امام خميني (ره) به دانشگاهيان و بزرگداشت شخصيت ايشان در دانشگاهها
2. ارتقاء بينش سياسي دانشگاهيان بر اساس ديدگاههاي امام راحل (ره)
3. تبيين انديشه ها و ديدگاههاي حضرت امام خميني (ره) در حوزه هاي مختلف متناسب با نياز دانشگاهيان
4. تبيين وجوه مختلف خط امام بعنوان خط ولايت فقيه و استمرار حركت امامت
5. تبيين و ترويج رسالت دانشگاهيان از منظر ديدگاههاي حضرت امام خميني(ره)
6. تحليل و ارزيابي برداشت ها و تفاسير متفاوت از خط امام
7. تبيين و ترويج تعريف صحيح و اصيل از خط امام بر اساس ديدگاه هاي مقام معظم رهبري حضرت آيت اله خامنه اي(مدظله)
8. تداوم راه و انديشه هاي جاودانه حضرت امام (ره) و تئوريزه كردن ديدگاههاي ايشان در بخشهاي مختلف
9. نو آوري در تبيين و ارائه انديشه هاي حضرت امام به دانشگاهيان
10. پيگيري مطالبات حضرت امام (ره) از دانشگاهها
دفتر نشر معارف
دفتر نشر معارف از سال 1385 به شکل تخصصی شروع به فعالیت نموده و بیشترین تلاش و هدف خود را معطوف به غنی‌سازی کتاب‌ها ساخته است. این موسسه کار خود را با عرضه 400 عنوان کتاب آغاز کرد و اکنون بیش از 2500 عنوان کتاب فاخر را عرضه می‌نمايد.
اين دفتر آثاری را كه در حوزه‌های معارف و دین پژوهی، اخلاق و عرفان، تاریخ، رهنمودهای رهبر معظم انقلاب در جمع دانشگاهیان، متون اسلامی،‌ همایش‌ها و مجموعه مقالات، انقلاب اسلامی، پرسمان و دیگر موضوعات دینی و اسلامی است، گردآوری يا چاپ كرده و در اختیار مخاطبان اصلی خود قرار می‌دهد.
با توجه به این که این دفتر وابسته به نهاد نمايندگي مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها است، توجه خاصي به مخاطبان اصلی خود يعني استادان و دانشجويان دارد. لذا آثار فاخر و برجسته‌ از سوی هیات ارزیابی این دفتر شناسايي شده و پس از تأیید، نسبت به چاپ يا عرضه آن اقدام مي نمايد.
رسالت اصلی این دفتر عرضه کتاب و ارایه آثار در راستای ترویج افکار حضرت امام خمینی(ره) و دیدگاه‌های رهبر معظم انقلاب‌ بوده و این دفتر می‌کوشد با ارایه و معرفی آثار شایسته‌ای که در حوزه‌های گوناگون تألیف شده‌اند، زمینه‌هایی را برای آگاهی جوانان و نوجوانان فراهم آورده و آنها را با آثار برگزیده آشنا سازد.
فعالیت‌های دفتر نشر معارف در حوزه هاي ذيل مي باشد:
برگزاري و حمايت از برگزاري «نمایشگاه‌های كتاب دانشجویی»
معرفی و عرضه آثار به صورت فروش مستقيم از طريق فروشگاههاي تهران وقم
معرفی و عرضه آثار از طريق ساير فروشگاههاي كتاب به مثابه فروشگاههای زنجیره‌ای
ارتباط با نویسندگان در راستای برگزاری جلسات نقد و بررسی آثار